Obiad z kontrahentem, a koszt uzyskania przychodu

Z pewnością wielu Samozatrudnionych słyszało o głośnej interpretacji ogólnej ministra finansów z dnia 25 listopada 2013 r. sygn. DD6/033/127/SOH/2013/RD-120521 w sprawie możliwości zaliczania wydatków gastronomicznych podczas spotkań z kontrahentami do kosztów uzyskania przychodów.

W ślad za wyrokiem NSA z dnia 17 czerwca 2013 r., sygn. akt II FSK 702/11, z interpretacji wynika, iż:

  • Wymienienie w przepisach podatkowych jako przykładowych kosztów reprezentacji wydatków na usługi gastronomiczne, zakup żywności oraz napojów, w tym alkoholowych, nie oznacza, iż wydatki tego rodzaju zawsze muszą zostać wyłączone z kosztów uzyskania przychodów.
  • Dla kwalifikacji danych wydatków jako wydatków na reprezentację wykluczonych z kosztów uzyskania przychodów nie jest istotne miejsce podawania poczęstunków, świadczenia usług gastronomicznych etc, tj. nie bierze się pod uwagę tego, czy poczęstunki odbywają się w siedzibie firmy, czy też poza nią. Dla oceny takich wydatków nie są także istotne takie cechy jak wystawność, wytworność, okazałość poczęstunków.
  • Za wydatki na zakup żywności, napojów i usług gastronomicznych, wyłączone z kosztów uzyskania przychodów należy uznać te, których wyłącznym bądź dominującym celem jest stworzenie pewnego wizerunku podatnika, stworzenie dobrego obrazu jego firmy, czy działalności, wykreowanie pozytywnych relacji z uczestnikami takich spotkań.
  • Każdy wydatek powinien być przedmiotem odrębnej oceny pod kątem okoliczności w jakich doszło do jego poniesienia. Wydatki na zakup żywności, napojów i usług gastronomicznych powinny być wydatkami poniesionymi w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. Nie pozostają zatem w jakimkolwiek związku z przychodami podatnika wydatki np. na „obiady dla rodziny”, „fundowane przyjęcia dla znajomych”, „na usługi rozrywkowe”. Tego rodzaju, przykładowo podane wydatki, nie mieszczące się w kategorii kosztów uzyskania przychodów, nie mogą być w ogóle rozważane w kontekście wyłączeń z kosztów uzyskania przychodu jako tzw. kosztów reprezentacji.

Prowadzący działalność gospodarczą, którzy zamierzają zaliczyć wydatek na gastronomię do kosztów uzyskania przychodu powinni dołożyć wszelkich starań w celu właściwego ich udokumentowania. Z zebranej dokumentacji powinny wynikać dane kontrahenta lub osób go reprezentujących obecnych na spotkaniu. Pomocne może być także zawarcie informacji o dacie, miejscu i celu spotkania. Samozatrudniony może zastanowić się także nad sporządzeniem odpowiedniego protokołu ze spotkania, zawierającego powyższe informacje.

WYDATKI NA KSZTALCENIE ZAWODOWE, A KOSZTY UZYSKANIA PRZYCHODOW

Nieustającym zainteresowaniem Samozatrudnionych cieszy się problematyka kosztów uzyskania przychodów prowadzonej działalności gospodarczej. Pomimo, że definicja kosztów uzyskania przychodów jest dosyć szeroka (są to bowiem wydatki służące do uzyskania, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodu z pewnymi ustawowymi włączeniami), to wciąż wydaje się, że wiele zależy od stanowiska fiskusa.

Ciekawą interpretację indywidualną wydał Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi, z dnia 26.09.2014 r. (sygn. IPTPB1/415-322/14-4/AG). We wspomnianej interpretacji Dyrektor Izby Skarbowej dokonał istotnego podziału kosztów związanych z dokształcaniem zawodowym. Organ podatkowy stwierdził bowiem, iż przed zaliczeniem wydatku do kosztów uzyskania przychodów należy odpowiedzieć sobie na pytanie:

  • czy taki wydatek związany jest z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych, zdobywaniem wiedzy i umiejętności, które są potrzebne w prowadzonej działalności gospodarczej i które mają z nią związek,
  • czy taki wydatek służy tylko podnoszeniu ogólnego poziomu wiedzy i wykształcenia niezwiązanego z działalnością, a więc co do zasady ma charakter osobisty.

Tylko bowiem wydatek związany z podniesieniem kwalifikacji zawodowych potrzebnych do prowadzenia działalności gospodarczej może być uznany za koszt uzyskania przychodu. W sytuacji, w której organ podatkowy uzna, że wydatek służy jedynie podniesieniu ogólnemu poziomowi wiedzy i wykształcenia niezwiązanego z działalnością gospodarczą, wydatek taki nie może zostać zaliczony do kosztów podatkowych.

Dlatego przed zaliczeniem wydatków na kształcenie kub doskonalenie zawodowe należy zastanowić się, czy spełniają one wspomniane kryteria. Każdy wydatek powinien być faktycznie poniesiony oraz odpowiednio udokumentowany.

Przedmiotowe zagadnienie dotyczy przede wszystkim ponoszenia przez Samozatrudnionych wydatków na:

  • składki członkowskie organizacji zawodowych,
  • zakup literatury zawodowej, czy książek do nauki języków obcych
  • studia doktoranckie, studia podyplomowe, MBA, szkolenia organizowane przez firmy consultingowe, czy kursy językowe

Korzystanie przez Samozatrudnionych ze sluzbowego wyposazenia, a kwestia VAT

Witamy wszystkich ponownie po krótkiej przerwie. Tematem dzisiejszego wpisu będzie bardzo interesujące dla wszystkich Samozatrudnionych zagadnienie udostępniania firmowego sprzętu, takiego jak samochód służbowy, laptop, czy telefon komórkowy przez „pracodawców” Samozatrudnionym i potencjalne uznanie przez organy podatkowe takiego udostępnienia firmowego wyposażenia jako usługi „pracodawcy” świadczonej na rzecz Samozatrudnionego i opodatkowanej VAT.

W tym aspekcie wypowiedział się Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji indywidualnej z 30 maja 2014 r. (sygn. ILPP2/443-227/14-4/SJ). Z wspomnianej interpretacji wynika, iż udostępnianie Samozatrudnionym środków transportu, telefonów komórkowych, czy laptopów w celu wykonywania usług na rzecz „pracodawców” tylko wtedy nie będzie uznane za usługę świadczoną przez „pracodawców” na rzecz Samozatrudnionych, jeżeli wymienione przedmioty stanowić będą swoiste „narzędzie pracy” niezbędne do świadczenia usług wyłączenie na rzecz „pracodawcy”. Oznacza to, że Samozatrudnieni nie mogą swobodnie wykorzystywać telefonów, samochodów, czy laptopów do innych celów, niż tych związanych z kontraktami z „pracodawcami”.

Zważywszy na takie stanowisko fiskusa, Samozatrudnieni powinni w zawieranych z „pracodawcami” umowach nanosić takie postanowienia, zgodnie z którymi wykluczona będzie możliwość korzystania przez Samozatrudnionych z otrzymanego wyposażenia w celu innym niż związany z działalnością „pracodawcy”. Udostępnienie wspomnianego wyposażenia powinno być jedynie elementem składowym stosunku prawnego łączącego strony i służyć realizacjom umowy. Udostępnienie wyposażenia przez „pracodawcę”, jako element usługi głównej świadczonej przez Samozatrudnionego powinno zostać, poprzez stosowne obniżenie, wkalkulowane w otrzymywane przez Samozatrudnionego od „pracodawcy” wynagrodzenie. Czynność udostępnienia telefonu, samochodu, czy laptopa powinna być jedynie czynnością o charakterze pomocniczym do usług świadczonych przez Samozatrudnionych i nie posiadać samodzielnej racji bytu bez realizacji usługi świadczonej przez Samozatrudnionych na rzecz „pracodawcy”, na podstawie łączącej strony umowy.

Umowa o dzielo, a platny urlop

Generalnie przedmiotowy blog jest adresowany do samozatrudnionych prowadzących jednoosobowe działalności gospodarcze. Jednakże wśród jego czytelników znajdują się także pracodawcy i zleceniobiorcy, których wiążą inne stosunki cywilnoprawne niż umowa o współpracy. Jednym z takich stosunków jest umowa o dzieło.

Niewątpliwą zaletą umowy o dzieło jest możliwość (z pewnymi wyjątkami) zastosowania 50% kosztów uzyskania przychodów. Oznacza to, że w przypadku wykonania przez zleceniobiorcę dzieła o przykładowej wartości 4000 PLN, podatek będzie liczony tylko od połowy tej kwoty (w tym przypadku 2000 PLN i przy zastosowaniu zasad ogólnych wyniesie, w pierwszym progu podatkowym, jedyne 360 PLN).

Jednakże, należy dodać, iż wspomniane powyżej podwyższone koszty uzyskania przychodu w ramach umowy o dzieło, występują jedynie wówczas gdy spełnione są dwie przesłanki. Po pierwsze, konieczne jest wystąpienie przedmiotu praw majątkowych w postaci utworu lub artystycznego wykonania. Po drugie zaś, osiągnięty przychód musi być bezpośrednio związany z korzystaniem z określonych praw autorskich lub pokrewnych albo rozporządzaniem nimi, stanowić skutek takiego korzystania lub rozporządzenia w postaci odpowiedniego wynagrodzenia autorskiego lub wykonawczego. W konsekwencji z podwyższonymi kosztami uzyskania przychodów w ramach umowy o dzieło mamy najczęściej do czynienia w takich branżach jak informatyczna, czy artystyczna.

Istotne wątpliwości z punktu widzenia tak zleceniodawców, jak i zleceniobiorców dotyczą zapewnienia wykonującemu dzieło płatnego urlopu przy niezmienionych zasadach opodatkowania wynagrodzenia. Nie jest to jednak możliwe. Takie stanowisko zajął m.in. Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy w interpretacji indywidualnej z dnia 18.04.2014 r., znak: ITPB2/415-61/14/IB. Organ podatkowy stwierdził, iż podwyższone 50% koszty uzyskania przychodu mają zastosowanie jedynie do wynagrodzeń wypłacanych w tych okresach, w których praca o charakterze twórczym jest rzeczywiście wykonywana. Nie znajdą one zatem zastosowania do wynagrodzenia wypłaconego np. za czas niezdolności do pracy lub podczas urlopu.

PRZEJSCIE Z ETATU NA SAMOZATRUDNIENIE, A PRAWO DO SKORZYSTANIA Z NIZSZEGO ZUS

Wielu pracowników kierując się niewątpliwą korzyścią fiskalną związaną z potencjalną optymalizacją otrzymywanego wynagrodzenia decyduje się porozumienie z dotychczasowym pracodawcą i przejście z etatu na samozatrudnienie. Trudno nie odnieść wrażenia, że jednym z głównych powodów zmiany stosunku pracy na współpracę jest oszczędność na składkach na ubezpieczenie społeczne.

Niestety, nie zawsze osoby, które założą własną działalność gospodarczą mają możliwość skorzystania z preferencyjnych stawek ZUS. W jednej z ostatnio wydanych interpretacji, ZUS oddział w Lublinie (decyzja z 11.04.2014 r., sygn. WPI/200000/43/381/2014 ) w zasadzie potwierdził, że prawo do deklarowania do podstawy wymiaru składek kwoty nie niższej niż 30% minimalnego wynagrodzenia jest ograniczone dla osób wykonujących działalność na rzecz pracodawcy. Wystarczy, że chociaż jedna czynność świadczona w ramach prowadzonej działalności na rzecz byłego pracodawcy jest tożsama z czynnościami świadczonymi w ramach stosunku pracy, aby ZUS zakwestionował wpłaty na rzecz ZUS w minimalnej wysokości.

W związku z powyższym, przy przejściu z etatu na samozatrudnienie, należy ze szczególną starannością podejść do zmiany warunków na jakich miałaby odbywać się współpraca z byłym pracodawcą. W świetle stanowisk organów rentowych, tylko w sytuacji diametralnej zmiany obowiązków, prawo do odprowadzania minimalnych składek na ubezpieczenie społeczne może zostać zachowane.

Prowadzenie dzialalnosci gospodarczej przez sportowcow

Różnica pomiędzy działalnością wykonywaną osobiście, a działalnością gospodarczą spędza sen z powiek wielu początkującym przedsiębiorcom. Prawodawca w ustawie o PIT zawarł bowiem zamknięty katalog profesji, które powinny zostać opodatkowywane na zasadach ogólnych (18 / 32 %). Stąd wielu sportowcom, artystom, czy naukowcom prowadzących działalnością gospodarczą i rozliczającym się 19% podatkiem liniowym po potrąceniu kosztów uzyskania przychodów, urzędy skarbowe zaczęły kwestionować dotychczasowe rozliczenia i dokonywać podwyższenia podstawy opodatkowania. Zintensyfikowane działania fiskusa szczególnie dużo zamieszania wywołały w polskim żużlu. Co więcej wzmożone kontrole podatkowe dotyczyły nie tylko rozliczenia po stronie sportowców, ale i prawa do odliczenia przez kluby sportowe podatku VAT naliczonego od opłaconych faktur.

W wyniku stanowczego podejścia organów podatkowych oraz rozbieżności w orzecznictwie, Minister Finansów w dniu 22 maja 2014 r. wydał interpretację ogólną (DD2/033/30/KBF/RD-47426) w zakresie możliwości zaliczenia, w określonych warunkach, przychodów wymienionych w katalogu przychodów z działalności wykonywanej osobiście do źródła – działalność gospodarcza. W interpretacji ogólnej stwierdzono, iż podatnik uzyskujący przychody z działalności wykonywanej osobiście (z wyjątkiem zarządzania przedsiębiorstwem) może dla celów podatku dochodowego zaliczyć te przychody do działalności gospodarczej, pod warunkiem, że uzyskuje je w ramach działalności gospodarczej i jednocześnie nie zachodzą łącznie przesłanki negatywne wykluczające prowadzenie działalności gospodarczej. Do tych przesłanek ustawodawca zalicza:

  • odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat tych czynności oraz ich wykonywanie, z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych, ponosi zlecający wykonanie tych czynności;
  • wykonywanie pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonych przez zlecającego te czynności;
  • wykonujący te czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością.

Powyższa interpretacja ogólna powinna znacznie ograniczyć kontrole organów podatkowych. Należy jednak pamiętać, że tylko wtedy będzie mogła mieć zastosowanie, gdy okoliczności faktyczne towarzyszące prowadzonej przez sportowca działalności, będą spełniały definicję działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o PIT.

Przejscie z etatu na samozatrudnienie, a kwestia ZUS – casus adwokata

Jedną z głównych wątpliwości osób przechodzących z etatu na samozatrudnienie oraz świadczących następnie usługi na rzecz byłego pracodawcy jest obawa przed zakwestionowaniem przez ZUS prawa do skorzystania z preferencyjnej podstawy oskładkowania stanowiącej 30 procent minimalnego wynagrodzenia (w 2014 roku jest to 504 PLN). Różnica między wysokością składki na tzw. „małym ZUS”, a ZUS obowiązującym pozostałych przedsiębiorców jest znaczna i stanowi w przypadku opłacania ZUS bez dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego 513,49 złotych miesięcznie (661,92 – 148,43, dane na 2014 rok).

Dlatego też kwestia prawa do skorzystania z preferencyjnej składki na ubezpieczenie społeczne wielokrotnie jest przedmiotem interpretacji indywidualnych wydawanych przez ZUS. Jedną z nich jest decyzja wydana przez oddział ZUS w Lublinie 19 listopada 2013 r. sygn. 1555/2013 (WPI/ 200000/451/1555/2013).

Przedmiotowa interpretacja dotyczy sytuacji aplikanta adwokackiego zatrudnionego na umowę o pracę, który to po pozytywnym zaliczeniu egzaminu adwokackiego otworzył własną działalność gospodarczą. Zgodnie z treścią wniosku, aplikant w ramach stosunku pracy zajmował się m.in. przygotowaniem projektów pism procesowych, umów, opinii prawnych, następnie sprawdzanych i korygowanych przez pracodawcę. Czasami prawnik zastępował przełożonych na rozprawach sądowych na podstawie upoważnienia i miał ograniczone kontakty z jego klientami. Po założeniu indywidualnej kancelarii adwokackiej prawnik zamierza świadczyć usługi na rzecz byłego zakładu pracy na podstawie umowy o współpracę. Zakres jego nowych zadań będzie obejmował samodzielne zawiadywanie konkretnymi sprawami sądowymi oraz obsługą klienta.

Oddział ZUS w Lublinie stwierdził, że prowadzący pozarolniczą działalność, który chce opłacać składki ZUS od niskiej podstawy, nie może wykonywać w we własnej firmie czynności tożsamych z tymi, jakie realizował na podstawie stosunku pracy dla byłego zakładu w bieżącym albo poprzednim roku kalendarzowym. Wystarczy przy tym, że przynajmniej jedna czynność wykonywana jest w ramach działalności i podczas stosunku pracy, aby stracić prawo do niższego ZUS. Niemniej jednak, zdaniem ZUS w sytuacji zadań przedstawionych przed aplikantem oraz adwokatem nie ma się do czynienia z tożsamymi, czy identycznymi obowiązkami. Sam fakt zatrudnienia na etacie pracownika (aplikanta adwokackiego) , a następnie wykonywanie m.in. na rzecz tej spółki, ale już przez adwokata, różnych czynności w żaden sposób nie może zostać uznane za odpowiadające czynnościom wcześniej wykonywanym przez tę osobę w stosunku pracy.

Jest to niezwykle korzystna interpretacja dla wszystkich samozatrudnionych, przede wszystkim z uwagi na to, iż pokazuje, że istnieje możliwość udowodnienia przez ZUS prawa do skorzystania z niższej podstawy oskładkowania.